ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
Προσθέστε υπότιτλο εδώ

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΚΛΕΙΔΩΝΑ

Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη

14/06/17


ΖΩΝΙΑΝΑ ΜΙΤΑΤΑ

ΜΙΤΑΤΟ ΔΗΜΗΤΡΗ Ε.ΚΑΒΒΑΛΟΥ ή ΘΡΑΨΑΝΟΥ

Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη(26/11/2016)

Ανεβαίνοντας στον ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΣΤΑ ΖΩΝΙΑΝΑ ΑΟΡΗ θα συναντήσει κανείς διάσπαρτα, διάφορα μικρά οικοδομήματα, άλλα μεγάλης αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας, άλλα φτιαγμένα από ξερόλιθια τα γνωστά ΖΩΝΙΑΝΑ ΜΙΤΑΤΑ.

Το όνομά τους ,προέρχεται από την λατινική λέξη metatum, το οποίο σημαίνει Στρατιωτικό κατάλυμα.Στα Βυζαντινά χρόνια,την λέξη ΜΙΤΑΤΟ την έλεγαν με την έννοια του προσωρινού καταλύματος-διαμονής.Στη διάρκεια του χρόνου,η χρήση τους γενικεύτηκε,καλύπτοντας τις ανάγκες των Κτηνοτρόφων για προστασία απο καιρικές συνθήκες, ανάπαυσης και παραγωγής τυροκομικών προιόντων.
Ήταν Άνοιξη του 1940 ,φτώχεια παντού, χρήματα, δρόμοι δεν υπηρχαν,κάθε σπιτικό έπρεπε να κάνει το δικό του κουμάντο για να ζήσει την οικογένειά του.
Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΑΒΒΑΛΟΣ ή ΘΡΑΨΑΝΟΣ κοπάναγε από το πρωί μέχρι το βράδυ στο ΣΤΑΥΡΟ τον κουμουλιά (είδος χώματος) μαζί με την οικογένειά του, προκειμένου να κατασκευάσει διάφορα κεραμικά,μαγειρικά σκεύη της εποχής για να ζήσει και να μεγαλώσει τα οκτώ "εν ζωή" παιδιά του.
Πέρα  τις πωλησεις του στο χωριο,φορτωνε κατα τακτα διαστηματα ,την πραματια του σε ενα Γαιδαρο που ειχε και γυριζε τα γυρω χωρια για να τα πουλησει,φυσικα λεφτα δεν υπηρχαν και αντι χρηματων γινοτανε ανταλλαγη με λαδι οσπρια,και διαφορα αλλα τροφιμα.
Στο χωριο τα κεραμικα του σκευη τα λεγανε ""Θραψανιστηκα""γιατι εκεινη την εποχη μονο σε ενα χωριο του Ηρακλειου ,το ΘΡΑΨΑΝΟ,ειχε ανεπτυγμενη την τεχνη της κεραμικης-αγγειοπλαστικης η οποια συνεχιζεται ακομα και σημερα. Στο Θραψανο λοιπον πηγε και ο ΜΑΡΚΟΔΗΜΗΤΡΗΣκαι εμαθε την τεχνηκαι απο τοτε του βγηκε στο χωριο το παρατσουκλι ΘΡΑΨΑΝΟΣ (λογω της συγκεκριμενης δραστηριοτητας του )που συνεχιζει να ακολουθει μεχρι και σημερα τους απογονους του.
Παραλληλα ομως με τη δουλεια του ,οπως ολοι στο χωριο ειχε και λιγα Προβατα,για να συμπληρωνει το οικογενειακο του εισοδημα και να τρεφει τα παιδια του,ετσι λοιπον το 1940 μαζ με τον μπατζανη του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΒΒΑΛΟ ή ΠΑΓΟΥΡΙ ,ξεκινουν να χτιζουν στη τοποθεσια ΒΑΣΙΛΟΥΣ στο Ζωνιανο αορι ,απο ξεροληθια το δικο του ΜΙΤΑΤΟ ,συμφωνα με την αρχιτεκτονικη της εποχης,(μαντρα,βοσκοκελι,κυριως Μιτατο) οπου εκει μπορουσε να μαντριζει,να αρμεγει και να τυροκομα το γαλα των προβατων του.Πολλες φορες με κακες καιρικες συνθηκες να ξωμαινει και στις ειδικες τρυπες να μπορει να φυλασει το τυρι ,
το γνωστο ΖΩΝΙΑΝΟ ΤΥΡΙ ΤΗΣ ΤΡΥΠΑΣ.Φτανει το 1942 και το ΜΙΤΑΤΟ ΤΟΥ ΘΡΑΨΑΝΟΔΗΜΗΤΡΗ ειναι ετοιμο για χρηση.
Σημερα 74 χρονια μετα το ΜΙΤΑΤΟ διατηρηται οπως στη αρχικη του μορφη ,και το χρησιμοποιει για τις δικες του κτηνοτροφικες αναγκες ο μοναδικος βοσκος της οικογενειας των ΘΡΑΨΑΝΙΔΩΝ Γεωργιος Καββαλος του Θεμιστοκλη ή θραψανογιωργης εγγονος του Θραψανοδημητρη.
Καθε χρονο εδω και τρια χρονια η απογονοι του ΘΡΑΨΑΝΟΔΗΜΗΤΡΗ ,βραδι με το φεγγαρι να σταζει το σπερινο της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ανεβαινουν στους ΒΑΣΙΛΟΥΣ και ψηνουν αντικριστα ,τρωνε πινουν,μεχρι να ξημερωσει,εχοντας παντα στο μυαλο τους τον παππου τους το Θραψανοδημητρη που παρα τις δυσκολιες της εποχης κατορθωσε και εφτιαξε το δικο του ΜΙΤΑΤΟ εργο μοναδικης Αρχιτεκτονικης Ομορφιας..................

Την καθιερωμενη πλεον βραδυα την ονομασαμαι ""ΜΙΑ ΒΡΑΔΥΑ ΣΤΟΥΣ ΒΑΣΙΛΟΥΣ""

Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε.ΚΑΒΒΑΛΟΣ ή ΘΡΑΨΑΝΟΣ γεννηθηκε το 1894 Στο ΣΤΑΥΡΟ στα ΖΩΝΙΑΝΑ και απεβιωσε στον ιδιο τοπο το 1966
Ηταν γιος του Μανωλη Καββαλου ή ΜΑΡΚΟΜΑΝΩΛΗ και της Καλλιοπης Κλινη,και ειχε αλλα δυο αδελφια τον ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ και την ΧΡΥΣΗ.
Γυναικα του ηταν η ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ και ειχε κανει μαζι της οκτω παιδια, από τα οποία "εν ζωη" ειναι οι :ΓΕΩΡΓΙΑ, ΓΙΩΡΓΟΣ, ΔΗΜΟΚΡΑΤΗΣ, ΗΡΩ, ΝΙΚΟΣ, ΑΡΓΥΡΩ, ΜΑΝΩΛΗΣ και ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ .Απο αυτους ειναι στη ζωη σημερα μονο η ΗΡΩ...

ΗΡΩΩΝ ΖΩΝΙΑΝΩΝ (( 1950 )) 

Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη (4/12/16)

Ηταν το 1950,λιγα χρονια μετα την ναζιστικη Γερμανικη κατοχη και τον αδικο αδελφοκτονο πολεμο στην Ελλαδα.Στα Ζωνινα οπως και στο υπολοιπο Νησι ,κυριαρχουσε

η φτωχεια,χαλασματα παντου ,δουλειες δεν ηπηρχαν,χρηματα το ιδιο,το μελλον αβεβαιο,τα χωρια της Κρητης αδιαζαν απο νεους το ιδιο και στα Ζωνιανα ,αλλοι εφευγαν Αμερικη,αλλοι,Αυστραλια,αλλοι και ενω ηταν νωπες ακομα οι μνημες απο την φασιστικη Γερμσνια και πολλοι ειχαν χασει δικους τους ανθρωπους ,η αναγκη για επιβιωση ,για ενα καλυτερο αυριο για αυτους και τις οικογενειες τους,πηγαιναν μεταναστες εκει...εκει που υπηρχαν δουλειες..........
Μερικοι ομως χωριανοι μας ακολουθησαν το δρομο που ειχε παρει ο πρωτος Ζωνιανος το 1911 και ηρθε στην Αθηνα και συγκεκριμρνα στο Χαλανδρι ,ο Βασιλειος Γ Καββαλος.ειχαν μαζευτοι πολλοι για την εποχη εκεινη ,αλλα η σκεψη τους ηταν στο χωριο που γεννηθηκαν ,στο χωριο που εκαναν τις πρωτες τους αταξιες ,στο χωριο που μεγαλωσσν,παντρευτηκαν,εκαναν παιδια....στα Ζωνιανα...
Η αναγκη για επικοινωνια μεταξυ τους ,για αλληλεγκυη, τους αναγκασε ενα βραδυ ,στις 29 του Γεναρη του 1950 υστερα απο πρωτοβουλια του Βασιλειου Γ. Καββαλου ,να συγκεντρωθουν στο σπιτι του στο Χαλανδρι και να αποφασισουν ομοφωνα την ιδρυση Συλλογου ,που θα τους εαιρνε πιο κοντα, με την ονομασια ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΖΩΝΙΑΝΩΝ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ "" Ο ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ "".Πραγματι μετα απο τις νομιμες διαδικασιες επικυρωσης του καταστατικου του Συλλογου ,πραγματοποιηθηκαν εκλογες για την αναδειξη του πρωτου Δ.Σ..
Προεδρευοντος του Βασλειου Γ. Καββαλου στις 23 του Μαρτη του 1950,απεφασισαν ομοφωνα με προσωπικα δικα τους εξοδα, την κατασκευη και τοποθετηση ΗΡΩΟΥ στα ΖΩΝΙΑΝΑ ,οπου θα αναγραφοντο τα ονοματα των πασοντων υπερ της Πατριδας Ζωνιανους στους Βαλκανικους Πολεμους,στη Μικρασιατικη καταστροφη καθως και αυτων που εδωσαν το αιμα τους και δεν ηταν λιγοι,για την απελευθερωση απο το Γερμανικο κατοχικο στρατο,μαζι και του πρωτου Ζωνιανου Μαρτυρα για τηνΕλευθερια της πατριδας αππο τον Τουρκικο ζυγο το 1821 ,του Μιχαλη Μαυρογιαννη ή Μελιτακα.
Ηρθαν σε επαφη με το τοτε Προεδρο της κοινοτητας τον αειμνηστο Αναστασιο Παρασυρη (Λαζο) για επιβαιωση των πεσοντων συγχωριανων μας ,προς αποφυγη λαθους.
Πραγματι το ΗΡΩΩΝ κατασκευαστηκε,οπου σε αυτο αναγραφησαν ολα τα ονοματα των πασοντων που προανεφερα και στη βαση του ανεγραφη μετα απο ομοφωνη και παλι αποφαση στη Γενικη Συνελευση του Συλλογου στις 11 Ιουνιουτο 1950,""Ανηγηρενο εν Αθηναις Συλλογος Ζωνιανων επι Προεδριας Βασλειου Γ.Καββαλου το 1950"" πρακτικο Νο 6 -11/6/50.Μετα την βοηθεια του Υπουργειου Ναυτικων υστερα απο αιτημα του Δ.Σ προς τον αρμοδιον εκεινη την εποχη Υπουργο(22/6/50) μετεφερθη ως Στρατιωτικο υλικο ,μαζι με ενα τεχνιτη ,ενα σακκο μαρμαροσκονη και ενα σακκο λευκου τσιμεντου στο Ηρακλειο Κρητης.Απο εκει με ολες τις δυσκολιες της εποχης(δεν υπηρχε δρομος με προορισμο τα Ζωνιανα) πηγε στο χωριο υπο την επιβλεψη και ευθηνη του προαναφερθεντα Προεδρου της Κοινοτητας.
Υστερα απο μικρο χρονικο διαστημα το ΗΡΩΩΝ ητανετοιμο,τοποθετημενο στη κεντρικη πλατεια του Χωριου κσι στο περιβσλλοντα χωρο της Εκκλησιας του Αγιου Γεωργιου και Χαραλαμπους.Εγιναν τα αποκαλυπτηρια παρουσια του προεδρου της κοινοτητας των πολιτικων Στρατιωτικων,Εκκλησιαστικων αρχων και παροντος ολων των κατοικων του Χωριου........
Περασαν τα χρονια το ΗΡΩΩΝ στη θεση του (προστστευομενο μνημειο με βαση το νομο περι αυτων 3028 αρ φυλ.κυβερνησεως 153-28/6/2002 )
Καθε Κυριακη που ερχοταν απο τα Ανωγεια ο τοπικος φωτογραφος,οι συγχωριανοι μας εβαζαν τα σχολιανα τους ρουχα και με τις οικογενειες τους ή μονοι τους εβγαζαν αναμνηστικη φωτογραφια στο ΗΡΩΩΝ ....Γιατι αραγε.........Μηπως το εβλεπαν σαξ αξιοθεατο του Χωριου????? Μηπως με αυτο τον τροπο τιμουσαν αυτους που εδωσαν το αιμα τους για την Ελευθερια της Πατριδας?????Μηπως για ενδειξη ευγνωμοσηνης στους συγχωριανους τους της Αθηνας για την Δωρεα τους αυτη??????
Μηπως........δυστυχως δεν γνωριζω για να σας απαντησω....
Και ερχεται το 1989 που την εποχη εκεινη στα πλαισια ενος προγραμματος της Ε.Ε για αναπλαση της πλατειας ,στην Εκκλησια του Χωριου ,η τοτε Κοινοτικη αρχη ,αποφασισε δυστυχως την αφαιρεση του μνημειου,και στη θεση του να τοποθετηθη οπως και ετοποθετηθη αλλο πιο,""μοντερνας κατασκευης""παρα τις εντονες διαμαρτυριες του Συλλογου Ζωνισνων Αθηνας στις 13/11/88,15/1/896/3/89και2/4/89 εποχη που ειχα τη τιμη να ειμαι Προεδρος του Συλλογου.
Στο χωριο νομιζω πως δεν θα υπερχει σπιτι ,που να μην εχει φωτογραφια προσφιλους του ατομου ,στο ΗΡΩΩΝ...........
Δυστυχως το ΗΡΩΩΝ δεν υπαρχει πια...........Μηπως πρεπει να διορθωθει μια λαθος αποφαση.........ο καιρος θα δειξει.........η Ιστορια του Χωριου θα κρινει.......

Υ.Γ.:Στη μια φωτογραφια ειναι ο Χριστοκωστας με τη γυναικα του Ελενη στην αλλη δεν γνωριζω..ποιος ειναι αυτος...........

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ 

Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη (11/12/16)


Ηταν τη δεκαετια του 1890,ο ΜΑΡΚΟΜΑΝΩΛΗΣ(ΚΑΒΒΑΛΟΣ ΜΑΝΩΛΗΣ) με τη γυναικα του ΚΑΛΛΙΟΠΗ ειχαν στησει το σπιτικο τους ,εξω απο το χωριο ,το σημερινο ΣΤΑΥΡΟ ,που τοτε την περιοχη την ελεγαν Κλιανα .Ο Μαρκομανωλης εβοσκε τα λιγοστα προβατα του καιτις λιγοστες αγροτικες του δουλειες μαζι με την γυναικα του που τον εβοηθουσαι στη περιοχη .....Ηταν ενα ευτυχισμενο ζευγαρι ΑΛΛΑ....νυχτα μερα τους βασανιζαι ενα προβλημα,ειχαν το δικο τους Γολγοθα.....δεν εκαναν παιδια...Ατομα θρησκευομενα μετα απο πολλες ακαρπες προσπαθειες πηραν απο κοινου μια σημαντικη αποφαση ,απεναντι απο το σπιτικο τους,να κατασκευασουν μια Εκκλησια και να της δωσουν το ονομα ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ,εμνευσμενοι απο το δικο τους σταυρο που κουβαλαγαν με σκοπο να τους βοηθησει να κανουν παιδια.Μαζι κουβαλωντας πετρες και χωμα ,αρχισε ο Μαρκομανωλης το κτησιμο της Εκκλησιας μιας μικρης Εκκλησιας αλλα τοσο σημαντικη για αυτους.Μετα απο λιγο καιρο η Εκκλησια ειναι ετοιμη και η εικονα μια ξυλινη αγιογραφια που απεικονιζε την ΥΨΩΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ,τοποθετηται στην Εκκλησια.Καθε μερα προσευχονται πριν πανε στις δουλειες τους ,να γινει το θαυμα....να αποκτησουν παιδια.Πραγματι μετα απο λιγο καιρο ηΧαρη του Τιμιου Σταυρου,τους βοηθαει και η Μαρκομανωλενα μενει εγκυος.
Το 1894 γενναει το πρωτο της παιδι,που τον ονοματιζει ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΒΒΑΛΟ ,τον Μαρκοδημητρη μετεπειτα λογω του επαγγελματος ΘΡΑΨΑΝΟ ή ΘΡΑΨΑΝΟΔΗΜΗΤΡΗ.
Ακολουθουν αλλα δυο παιδια ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ και η ΧΡΥΣΗ .Περνανε τα χρονια το ζευγαρι πλεον ευτυχισμενο βλεπουν τα παιδια τους να μεγαλωνουν.........
Προς τα τελη της δεκαετιας του 60 συμβαινει το μοιραιο...η ΜΟΜΑ μια κατασκευαστικη Στρατιωτικη μοναδα διανοιγει τους δρομους ωστε να μπορουν να διερχονται αυτοκινητα .Τα μερη κακοτραχηλα πετρες παντου οποτε αναγκαζεται και βαζει φουρνελα για να σπασουν οι πετρες.Σε ενα φουρνελο που σειστηκε ολη η περιοχη ενα μεγαλο κομματι της Εκκλησιας καταρρεει ,παιρνοντας μαζι στα σπλαχνα της ,την θαυματουργη εικονα και μοναδικη της ΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.
Ολο το χωριο αχνει να βρει την εικονα αλλα η εικονα πουθενα λες και ειχε κατεβει στα στα βαθη της γης.....ωσπου μια γυναικα απο το γειτονικο χωριο ΚΡΑΝΑ η
ΜΑΡΙΑ ΚΛΑΔΟΥ βλεπει στον υπνο της που ειναι η εικονα.Πρωι πρωι με ενα εργατη παει στα συντριμια της Εκκλησιας και του υποδεικνυει το σημειο που συμφωνα με το ονειρο της ειναι η εικονα.Σε πολυ συντομο διαστημα ο εργατης ανακαλυπτει την εικονα ,την βγαζει σιγα σιγα προς αποφυγη καταστροφης και την παραδιδει στη σημερινη της μορφη .Η Μαρια Κλαδου ενω στην αρχη διαφωνουσε και ηθελε την εικονα,μετα αφου καταλαβε το λαθος της την παρεδωσε στην οικογενεια των απογονων του Μαρκομανωλη κοβοντας ομως ενα μικρο κομματι απο το ξυλο της εικονας για φυλακτο της ευρεσης της.(δεν ξερω σν ηταν σωστο??????)
Περνουσαν τα χρονια φτωχεια παντου φυσικα δεν μπορουσε να ληψει και απο την Οικογενεια του Θραψανοδημητρη και μετεπσιτα των παιδιων του.Ενω ηθελαν να αναστηλωσουν την Εκκλησια δυστυχως εκεινη την εποχη δεν ει αν χρηματα ουτε να μεγαλωσουν τα παιδια τους και τοτε ειναι που παιρνουν την μεγαλη αποφαση.
Η ΓΕΩΡΓΙΑ Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΔΗΜΟΚΡΑΤΗΣ Η ΗΡΩ,Ο ΝΙΚΟΣ,Η ΑΡΓΥΡΩ Ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΑΙ Ο ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ αποφασιζουν το 1971 και ΔΩΡΙΖΟΥΝ οικοπεδο 30×30=900 τετραγωνικα στην Εκκλησια του Χωριου με υπογραφοντα την αποδοχη εκ μερους της Εκκλησιας τον πατερα ΖΕΡΒΟ ΑΘΑΝΑΣΙΟ.
Τα παιδια του ΘΡΑΨΑΝΟΔΗΜΗΤΡΗ εκαναν αυτο που τους προσταζε η συνειδηση τους,και δεν ειχαν την οικονομικη δυνατοτητα τοτε,να πραγματωσουν αυτοι.
Πραγματι στις 9 του Μαιου του 1972 θεμελιωνεται απο τον ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥκ.κ ΤΙΤΟΥ.Σελιγα χρονια η Εκκλησια ηταν ετοιμη για τους πιστους του χωριου μας και ιδιαιτεραγια την Οικογενεια του ΘΡΑΨΑΝΟΥ ,ενα βαρος εφυγε απο τη ψυχη τους η Εκκλησια Αγιογραφηθηκε απο την Οικογενεια μας και απο πολλους πιστους συγχωριανους μας.Μετα απο χρονια ο περιβολος πλακοστρωθηκε με πετρες της περιοχης εργο χρηματοδοτουμενο απο την Ε.Ε
Και τωρα μετα απο προτοβουλια του Πατερα ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΖΕΡΒΟΥ με την χρηματικη βοηθεια ολων των συγχωριανων μας η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΣΥΡΟΥ
επενδυθηκε με πετρα εχοντας τη σημερινη της μορφη οπου πλεον πραγματοποιουνται σε αυτη Γαμοι ,Βαπτισεις,κηδειες..........
Γραφοντας αυτες τις γραμμες σκεφτηκα και υστερα απο εσωτερικη μου αναγκη πολυ συντομα,θα κοσμει την Εκκλησια του ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ,πιστο αγιογραφημενο αντιγραφο της πρωτης εικονας αυτης που ο Μαρκομανωλης τοποθετησε στον ΙΕΡΟ ΝΑΟ ΤΗΣ ΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ...............αλλα αυτη τη φορα ο Θραψανομανωλης.. 

ΖΩΝΙΑΝΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ (ΚΡΗΤΙΚΗ ΒΡΑΚΑ - ΓΚΙΛΟΤΑ) (ΑΝΤΡΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ)

Γράφει  ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη (12/12/2016)



Απο τα μισα του 16ου αιωνα,εκανε την εμφανιση της η ""ΒΡΑΚΑ ""σαν επισημη κρητικη ενδυμασια και κατ'επεκταση και στα ΖΩΝΙΑΝΑ
Λεγεται οτι προερχεται απο τους Μπαρμπαρελους πειρατες που λυμαινονταν τη Μεσογειο και φορουσαν ενα ειδος Βρακας παρομοιας με αυτη της μετεπειτας Κρητικης.ΟιΚρητικοι Ναυτικοι σαν ιδιωτες ή σαν αγκαρονομενοι,στα Βενετσιανικα πλοια,αναγκαζονταν να φορουν ρουχα ,ομοια με αυτα των πειρατων,ωστε αυτοι να τους μπερδευουν και να φευγουν.
Μη εχονταςαλλα ρουχα να φορεσουν ,λογω της μεγαλης οικονομικης δυσκολιας και με την ανοχη των ΒΕΝΕΤΩΝ που ειχαν κατσλαβει το Νησι,την φοραγαν και μετα την αποστρατευση τους απο τα καραβια.
Ετσι καθιερωθηκε η Βρακα σαν επισημο ενδυμα των Κρητικων μεχρι τις αρχες του 20ου αιωνα.
Τοτε ,με την μεγσλη μεταναστευση και τον πρωτο παγκοσμιο πολεμο σιγα σιγα οι Κρητικοι ,αντικαθιστουν την Βρακα με την ΚΥΛΟΤΑ της οποιας ηεπιδραση προερχεται,απο τους Ιππεις των Ευρωπαικων Στρατευματων.
Τα μερη της Αντρικης φορεσιας,αποτελειτο απο διαφορα μερη καιτα εραβαν ειδικοι τεχνιτες οι ΤΕΡΖΗΔΕΣ οπως τους ονομαζαν
1)ΒΡΑΚΑ:Φτιαχνεται απο τσοχινο υφασμα ,χρωματος βαθυ κυανου.Την Βρακα την συμπληρωναν οι καλτσες που αργοτερα αρχισαν να τις ραβουν πανω στη Βρακα ,στα δυο μπατζακια τηςκαι την κεντουσαν με μαυρο γαιτανι στις ραφες και ποδαρες.
2)ΤΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ: Το Λευκο το φορουσαν σε γσμους και γενικοτερα χαρες,ενω το Μαυρο το φορουσαν σε λυπες και ειδικα μετα το θανατο του Ελευθεριου Βενιζελου,σε ενδειξη πρνθους για το μεγαλο αυτο Κρητικο Πολιτικο ,ο οποιος απεβιωσε το 1936.
3)ΓΙΛΕΚΟ: Ειναι χωρις μανικια ,ανοικτο μπροστα ,ωστε να φενεται το πουκαμισο και ειχε το ιδιο χρωμα με αυτο της Βρακας.
4) ΣΤΙΒΑΝΙΑ : Τα υποδηματα λευκα ή μαυρα ,πρωτοφορεθηκανστις αρχες του 19ου ,για να καλυπτουν τα ποδια σπο τις αγκαθες και αλλα αγρια χορτα της Κρητικης γης.
Τα ωραιοτερα στιβανια θεωρουντσι τα ΖΑΡΟΤΑ
5)ΖΩΝΗ: Υφασμα απο λεπτο μαλλι ή μεταξι μπλε ή κοκκινο,8 m μηκος και πλατος 50 cm.
6)ΦΕΣΙ-ΣΑΡΙΚΙ-ΜΠΟΛΙΔΑ: Το παραδοσιακο κεφαλομαντηλο,ειναι κοκκινο σπαστο φεσακι με τη μαυρη φουντα.Αργοτερα τη θεση του πηρε η Μπολιδα,μετσξωτη πυκνης πλεξης,με κροσια που μιαζουν με δσκρυα μαυρου χρωματος.(την συνδεουν με το θρηνο που προκαλεσε το Ολοκαωττωμα της Μονης Αρκαδιου το 1866)
7)ΚΑΠΟΤΟ ή ΓΑΜΠΑΣ : Αναρριχητη καπα με κουκουλα ,εσωτερικα επενδυμενη με κοκκινη τσοχα.Το Καποτο εχει πλουσια μοναδικα κεντηματα της Κρητικης λαικης τεχνης.
8) ΜΕΙΤΑΝΙ : Φοριεται πανω απο το Γιλεκο ,ανοικτο μπροστα μευφασμα ιδιου χρωματος με τη Βρακα,με μανικια και κεντημενο με διαφορα σχεδια.
9)ΜΑΧΑΙΤΙ : Στη ζωνη βαζανε το μαχαιρι ,με μαυρη απο κερατο λαβη (Μαυρομανικο)σε σχημα V.Η θηκη του (θυκαρι)ηταν απο ασημι με αναγλυφα σχεδια.
10)ΚΑΔΕΝΑ :Κρεμοτανε απο το λαιμο και στο τελειωμα της,ειχε το ρολοι που εμπαινε στο τσεπακι του Γιλεκου.
Οπως ειπαμε σιγα σιγα αρχισαν να αντικαθιστουν τη Βρακα με την ΚΙΛΟΤΑ η οποια μπαινει μασα στα στιβανια με πουκσμιδο ασπρο ήμαυρο , γιλεκο, μειτανι,ζωνη μαυρη μπολιδα και μαχαιρι.Αυτο το τυπο φορεσιας εβαλε ο ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ στ κινημα της ΘΕΡΙΣΟΥ το 1905.
Και οι δυο στολες φοριουνται σημερα απο Χορευτικα Συγκροτηματα σε διαφορες εκδηλωσεις.
Πολλα ομως ορεινα χωρια της Κρητης οπως και τα ΖΩΝΙΑΝΑ πολλοι κατοικοι μεγαλης συνηθως ηλικιας την φορουν ακομα και σημερα την κιλοτα ,με στιβανια , μαχαιρι και μπολιδα μαυρη σαν καθημερινη σνδυμασια.
Η παραδοσιακη ΖΩΝΙΑΝΗ μας παραδοση ,συνεχιζεται............




ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΕΚ ΖΩΝΙΑΝΩΝ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟ ΖΩΝΙΑΝΟ ΜΑΧΑΙΡΙ

Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη (14/12/16)


Το ΖΩΝΙΑΝΟ ΜΑΧΑΙΡΙ,αχωριστος συντροφος καθε Ζωνιανου και γενικοτερα καθε Κρητικου,συμβολο δεμενο με την ιστορια του.Καθε ενα απο αυτα εχει τη δικη του παραδοση και πολιτιστικη αξια.Μπορει να το συναντησει κανεις εκτος απο τα Ζωνιανα,τη Κρητη και την υπολοιπη Ελλαδα,στα περατα του κοσμου.....
Το μακρινο του ταξιδι,ξεκινα απο την Μινωικη Κρητη η οποια μαςκληροδοτησε με αρκετα λαμπρα εργα.
Στο μουσειο του Ηρακλειου φυλασσεται αγαλματιδιο πολεμιστη απο την Σητεια,οπλισμενος με μαχαιρι,εχοντας πολλες ομοιοτητες,με το σημερινο.
Στην Ρωμαικη,Βυζαντινη Α,Αραβικη και Βυζαντινη Β εποχη,το Ζωνιανο Κρητικο μαχαιρι ,συνεχιζει το ταξιδι του ,με ιδιαιτερη ανθηση της τεχνικη του κατασκευης,στη Βενετοκρατια (1204 - 1669)
Στο καιρο της Τουρκοκρατιας (1669 - 1898) υστερα απο τις επανηλμενες επαναστασεις των Κρητικων για την αποκτηση της Ελευθεριας τους,αναγκαζονται οι μαχαιραδες του Νησιου, να φτιαχνουν εξαιρετα ,απο τεχνικης και αισθητικηςαποψης Μαχαιρια.
Το Ζωνιανο Κρητικο μαχαιρι ,γινεται ενα συμβολο αντιστασης στον κατακτητη. Η πρακτικη αξια του συνεχιστηκε στο Μακεδονικο αγωνα,στους Βαλκανικους πολεμους,στη Μικρασιατικη καταστροφη και στο Β'Παγκοσμιο πολεμο.......
Η ιστορικη αυτη αναγκη μιας μακροχρονιαςαγωνιστικης πορειας καθως και η συναισθηματικη του αξια,κανει τον Ζωνιανο ακομα και σημερα (γενικοτερα στην ορεινη Κρητη) να το φοραει στη μεση του,να εχει γινει ενα εξαρτημα,ενα στολιφι της φορεσιας του, ενα συμβολο της παραδοσης που δεν πρεπει να αποχωριστει,ενα συμβολο επιβιωσης που δεν πρεπει να ξεχνα,ενα εργαλειο της δουλειας του(βοσκοι-γεωργοι) ενα ""ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΕΚ ΖΩΝΙΑΝΩΝ""που πρεπει να συνεχισει και συνεχιζει το ταξιδι του στο χρονο.......απο γενια σε γενια......

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΖΩΝΙΑΝΟΥ ΚΡΗΤΙΚΟΥ ΜΑΧΑΙΡΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ (λαβη) :ειναι φτιαγμενα απο κερατο ,υστερα απο ειδικη επεξεργασια.(κριαριου ή τραγου)
Η ΛΕΠΙΔΑ : ειναι απο ανοξειδωτο ατσαλι ή απο σουστα και δενεται με τα μανικια (περμανε) και το τελειωμα του ειναι σε σχημα V .
ΤΟ ΘΥΚΑΡΙ :ειναι επενδυμενο με δερμα αριστης ποιοτητας.πολλες φορες δακτυλιδια στη βαση του ,το ΖΕΚΙ
ΤΟ ΜΗΚΟΣ :ειναι αναλογο της χρησης και το ΠΑΧΟΣ αναλογο του μηκους απο 2 -6 cm

ΤΕΧΝΙΤΕΣ ΜΑΧΑΙΡΑΔΕΣ ΣΤΑ ΖΩΝΙΑΝΑ
Τα Ζωνιανα περα απο την ιστορια τους,εχουν και πλουσια πολιτιστικη κληρονομια,οπως η κατασκευη ξεχωριστων χειρποιητων μαχαιριων,με την βοηθεια λιγων βασικων εργαλειων.
Ο πρωτος τεχνιτης της νεοτερης ιστοριας των Ζωνιανων ηταν ο ΑΝΑΣΤΟΣ ΠΑΡΑΣΥΡΗΣ (κατσουλης),ο οποιος εφτιαχνε μοναδικα σε καλος και χρηση μαχαιρια.
Συνεχιστης της τεχνης του ,που του διδαξε ο Πατερας του, ειναι ο Δασκαλος ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΡΑΣΥΡΗΣ (Τζαγκαροδημητρης) ο οποιος περα απο τις γνωσεις που ειχε αποκτησει ,προσεθεσε και την δικη του πινελια φτιαχνοντας μοναδικα ιδιαιτερα Μαχαιρια τα οποια περα απο τα Ζωνιανα,την Κρητη την Ελλαδα εχουν ταξιδεψει παντου...
Ενας εξισου καλος τεχνιτης μαχαιριων στα Ζωνιανα ειναι και ο ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ του ΣΤΑΜΑΤΗ, που και αυτος με ξεχωριστο και ιδιαιτερο τροπο κατασκευαζει χειρποιητα μοναδικα Μαχαιρια.τα οποια εχουν και αυτα το δικο τους ταξιδι...........στη μοναδικοτητα της Ζωνιανης τεχνης...
Θα ηταν παραλειψη,απο εμενα να μην αναφερω ενα πολυ καλο Μαχαιρα,ο οποιος εφυγε νωρις....και ειχε μια ιδιαιτερη τεχνικη στην κατασκευη τους,τα οποια εδιναν ξεχωριστη λαμμψη,ιδιαιτερο στολιδι σε αυτον που το ειχε στη μεση του ,και ηταν ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΖΑΧΑΡΑΚΗΣ............Ενας ακομα που φτιαχνει μαχαιρια,επαγγελματικα ειναι ο ΓΙΑΝΝΗΣΚΛΙΝΗΣπου εμαθε την τεχνη απο τον πατερα του ΜΑΝΩΛΗ στο Γαζι Ηρακλειου.Επισης αλλος ενας συγχωρινος,εμπνευστηκε απο την τεχνη του χειροποιητου μαχαιριου και με αγαπη στο αντικειμενο φτιαχνει περιφημα μαχαιρια και ειναι ο γαμπρος του Χρηστου Καββαλου ο ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΑΒΒΑΛΟΣ...
ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΥ ΣΕ ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΖΩΝΙΑΝΟΥ ΜΑΧΑΙΡΙΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ.............ΚΑΛΟΤΑΞΙΔΟ ΝΑ ΕΙΝΑΙ............

ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΦΑΝΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΖΩΝΙΑΝΑ....

        Γράφει ο Κάββαλος Μανώλης του Δημοκράτη

12/1/17


 Καθε περιοχη στην Ελλαδα,εχει τη δικη της λαικη τεχνη,με τα ιδιαιτερα χαρακτηριστικα,που τα διαμορφωνουν,το γεωγραφικο περιβαλλον,η ιστορια του τοπου και η ψυχωσυνθεση των κατοικων του. Στα ΖΩΝΙΑΝΑ και γενικοτερα,κυριως στην ορεινη Κρητη,τα χαρακτηριστικα αυτα ειναι επηρεασμενα,οσο και η ιστορια των Ζωνιανων. Τα χειροτεχνηματα αυτα,παρα το περασμα του χρονου,καθεπτριζουν,τον πολιτισμο που αναπτυχθηκε στο μοναδικο ,ιδιαιτερο περιβαλλον της Ζωνιανης γης,ενος πολιτισμου,με παραδοση,με σεβασμο,ανεπηρεαστο απο αλλους πολιτισμους...... Καθε Ζωνισνο σπιτι,κρυβει μεσα στις κασελες του,αμυθητους θησαυρους.Καλλιτεχνηματα,με φαντασια,μερακι,οραμα,που πανε απο γενια σε γενια.......... Πανω στον ΑΡΓΑΛΕΙΟ,η Ζωνιανη υφαντρα ,την ωρα της υφανσης,ξεδιπλωνε την ψυχοσυνθεση της,τα ονειρα της,τους ποθους της,υφαινε ή επλεκε την παραδοση της....... Καθε σπιτι και αργαλειος,ενας...δυο.....ή και παραπανω ,αναλογα με τις γυναικες του σπιτιου.....Υφαιναν ή κεντουσαν την προικα τους ή τα ειδη της καθημερινης ενδυσης και προφυλαξης απο τις καιρικες συνθηκες..... Καθε κομματι ,ξεχωριστο,αλλου βλεπεις να απεικονιζουν ενα ομορφο κηπο,αλλου πουλια που πετουσαν στα κακοτραχειλα αορι του χωριου.Ηταν ολα μια μοναδικη ιδιαιτερη εμπνευση ,μια κληρονομια ,ενας πολιτισμος που διαμορφωθηκε στα βαθη των αιωνων....... Αυτα τα ιδιαιτερα καλλιτεχνηματα,καποια στιγμη ερχοτανε η ωρα της δικαιωσης,η ωρα της αναγνωρησης του ταλεντου που ειχε καθε υφαντρα......αυτη η ωρα ηταν η ωρα της παντρειας ,που συμφωνα με το εθιμο η νυφη,πριν το γαμο ,επρεπε να στολισει το νεο της σπιτικο με τα κομψοτεχνηματα της...... Πατανιες,βουργιες,τριοπατητηρα,παντα,πετσετες,καδρα κεντητα,χιραμια,κλινοσκεπασματα,κρεβατογυρους,ροκοχαρτες,τραπεζομαντηλα,μαξιλαρια,χτενοθηκες,χαλακια,κασελοσκεπασματα,επιτραπεζια κεντηματα,κουσκουσεδες,κουρελουδες,κουρτινες,γαμπαδες,μπολιδες και πολλα αλλα ,ηταν τα χειροτεχνηματα της Ζωνιανης υφαντρας... Στην δεκαετια του 80 περα απο την δημιουργια ,αυτων των αριστουγηματων για προσωπικη χρηδη,αρχισαν να δημιουργουν και κμματια μονδικα για την σνεπτυγμενη τουριστικα αγορα της Κρητης,ταξιδευοντας με αυτο τον τροπο τα Ζωνιανα υφσντα και κεντηματα ,σε ολο το κοσμο. Αυτος ο πλουτος της ιδιαιτερης πολιτιστικης κληρονομιας,σιγα σιγα χανεται.......Γιατι ????? Γιατι η μηχσνοποιηση των παντων,η ευκολη λυση,οι διαφορετικες απαιτησεις αγγιξαν και τα Ζωνιανα......Αυτη η τεραστια κληρονομια,ο πολιτισμος του χειροποιητου Ζωνιανου υφαντου ή κεντηματος,δεν πρεπει να χαθει.......πρεπει να συνεχιστει Πολλοι ανεκτημητοι θυσαυροι απο εργα μοναδικης τεχνης και κουλτουρας ειναι καλα κρυμμενοι......... Μηπως πρεπει να βγουν στην επιφανεια........ Μηπως ενα Μουσειο της λαικης τεχνης του χωριου,επρεπε ιδη να υπαρχει.......... Μηπως πρεπει να δημιουργηθει εργαστηρι εκμαθησης της υφαντικης τεχνης.... Μηπως εχουμε αργησει.......γιατι καποια στιγμη ,δεν θα εχουμε υφαντρες να μπορουν να μεταδωσουν την τεχνη του αργαλειου,αλλα υοτε και τεχνιτες κατασκευης των.... Μηπως.................

Πατανιες,βουργιες,τριοπατητηρα,παντα,πετσετες,καδρα κεντητα,χιραμια,κλινοσκεπασματα,κρεβατογυρους,ροκοχαρτες,τραπεζομαντηλα,μαξιλαρια,χτενοθηκες,χαλακια,κασελοσκεπασματα,επιτραπεζια κεντηματα,κουσκουσεδες,κουρελουδες,κουρτινες,γαμπαδες,μπολιδες και πολλα αλλα ,ηταν τα χειροτεχνηματα της Ζωνιανης υφαντρας... Στην δεκαετια του 80 περα απο την δημιουργια ,αυτων των αριστουγηματων για προσωπικη χρηδη,αρχισαν να δημιουργουν και κμματια μονδικα για την σνεπτυγμενη τουριστικα αγορα της Κρητης,ταξιδευοντας με αυτο τον τροπο τα Ζωνιανα υφσντα και κεντηματα ,σε ολο το κοσμο. Αυτος ο πλουτος της ιδιαιτερης πολιτιστικης κληρονομιας,σιγα σιγα χανεται.......Γιατι ????? Γιατι η μηχσνοποιηση των παντων,η ευκολη λυση,οι διαφορετικες απαιτησεις αγγιξαν και τα Ζωνιανα......Αυτη η τεραστια κληρονομια,ο πολιτισμος του χειροποιητου Ζωνιανου υφαντου ή κεντηματος,δεν πρεπει να χαθει.......πρεπει να συνεχιστει Πολλοι ανεκτημητοι θυσαυροι απο εργα μοναδικης τεχνης και κουλτουρας ειναι καλα κρυμμενοι......... Μηπως πρεπει να βγουν στην επιφανεια........ Μηπως ενα Μουσειο της λαικης τεχνης του χωριου,επρεπε ιδη να υπαρχει.......... Μηπως πρεπει να δημιουργηθει εργαστηρι εκμαθησης της υφαντικης τεχνης.... Μηπως εχουμε αργησει.......γιατι καποια στιγμη ,δεν θα εχουμε υφαντρες να μπορουν να μεταδωσουν την τεχνη του αργαλειου,αλλα υοτε και τεχνιτες κατασκευης των.... Μηπως.................  

Τσικνοπέμπτη

(16/2/17)

Γράφει ο Κάββαλος Μανώλης του Δημοκράτη

 Η Τσικνοπεμπτη ,προερχεται απο τη λεξη ""τσικνα""(μυρωδια φημενου κρεατος) και την λεξη Πεμπτη.Ειναι ενα ετησιο εθιμο ,που εχει τις ριζες του βαθια μεσα στους αιωνες.Γιορταζεται εντεκα μερες πριν τη Καθαρα Δευτερα και βρισκεται στη δευτερη εβδομαδα του τριωδιου ,συγκεκριμενα την εβδομαδα της Κρεατινης.

 Ειναι η μερα που ολοι τρωνε κρεας,διασκεδαζουν,ετοιμαζομενοι για τη μεγαλη νηστεια της Σαρακοστης πριν απο το Ορθοδοξο Πασχα. Καλη Τσικνοπεμπτη ,να περασετε ομορφα...... 

Ζωνιανοί: Σκορπίστηκαν στον κόσμο αλλά διαφημίζουν το χωριό


Ημερομηνία δημοσίευσης: 20/11/2016, 06:11
Τελευταία ενημέρωση: 20/11/2016, 20:03

Ρεπορτάζ: Μαρία Αντωνογιαννάκη

Στο πέρασμα των χρόνων οι Κρητικοί άπλωσαν τις ρίζες τους από τη μια άκρη του κόσμου ως την άλλη, είτε επειδή ξεσπιτώθηκαν στα χρόνια της Κατοχής, είτε γιατί διέπρεψαν σε κάποια επιστήμη, αναγνωρίστηκαν και έφυγαν στο εξωτερικό, είτε γιατί, θέλοντας να ανοίξουν τα φτερά τους και να διευρύνουν τους ορίζοντές τους, μετακόμισαν κάπου αλλού.

Ωστόσο, εκεί που πήγαν δεν έμειναν αδρανείς... Δημιούργησαν συλλόγους και άρχισαν να εξαπλώνουν παντού την κρητική παράδοση, τα ήθη και τα έθιμα, μεταλαμπαδεύοντάς τα στις νέες γενιές και κάνοντάς τα παράλληλα γνωστά ανά τον κόσμο.

Ένας τέτοιος Σύλλογος, που γεννήθηκε μέσα από την ανάγκη της επικοινωνίας, της αλληλεγγύης και της νοσταλγίας των μελών του για το ξακουστό χωριό τους, είναι ο Σύλλογος Ζωνιανών Μυλοποτάμου "Ο Ψηλορείτης", με έδρα την Αθήνα.

Ένας σύλλογος υπερδραστήριος, που αγκαλιάζει τους Ζωνιανούς της Αθήνας, διαγράφοντας μια μακρά πορεία. Σήμερα μέσα από το ρεπορτάζ θα γνωρίσουμε το Σύλλογο αλλά και το χωριό των Ζωνιανών καλύτερα.

Ο Σύλλογος, όπως μας είπε ο πρόεδρος, Μανόλης Κάββαλος, έχει τρεις περιόδους λειτουργίας: Η πρώτη περίοδος ξεκινάει στις 29/9/1950, όταν μια μικρή ομάδα Ζωνιανών είχαν έρθει στην Αθήνα για ένα καλύτερο αύριο για αυτούς και τις οικογένειές τους.

Η νοσταλγία για το χωριό και η ανάγκη να επικοινωνήσουν και να βρεθούν όλοι μαζί τούς οδήγησε να ιδρύσουν το Σύλλογο με 21 ιδρυτικά μέλη, δίνοντάς του την ονομασία: «Σύλλογος Ζωνιανών Μυλοποτάμου "Ο Ψηλορείτης"». Η δραστηριότητά του όμως την πρώτη περίοδο σταματάει το 1955 (12/6/1955).

Η δεύτερη περίοδος ξεκινάει από την ανάγκη ακόμα περισσότερων μελών, που αποφάσισαν το 1980 την επαναλειτουργία του Συλλόγου με ίδιους σκοπούς. Η δραστηριότητα της δεύτερης προσπάθειας έλαβε τέλος το 1997.

Η τρίτη περίοδος ξεκίνησε κάπου στις αρχές του 2016, οπότε πάλι μια μεγαλύτερη ομάδα χωριανών αποφάσισε την επαναλειτουργία του Συλλόγου. Αυτή τη στιγμή ο Σύλλογος στην Αθήνα αριθμεί περίπου 300 μέλη, μαζί με τους συζύγους και τα παιδιά αυτών, σύμφωνα με το καταστατικό, με προϋπόθεση ένας από την οικογένεια να κατάγεται από τα Ζωνιανά.

Το έργο του Συλλόγου

Και στις δύο, όπως και στην τρίτη περίοδο που διανύουμε, η προσφορά του Συλλόγου στο χωριό του και στα μέλη του ήταν και είναι μεγάλη.

Ενδεικτικά, ο πρόεδρος του Συλλόγου μάς ανέφερε μερικές από τις δράσεις οι οποίες είναι οι εξής: τοποθέτηση Ηρώου Πεσόντων το έτος 1950, δανειστική βιβλιοθήκη πλήρως εξοπλισμένη, δύο παιδικές χαρές, ηλεκτροκαρδιογράφος στο αγροτικό ιατρείο, τοποθέτηση μηχανισμού κρούσης των κωδώνων της εκκλησιάς του Αγίου Γεωργίου καθώς και ρολόι σε αυτήν, αλλαγή εξωτερικού φωτισμού του χωριού με λάμπες νέας τεχνολογίας, κάδοι απορριμμάτων σε όλο το χωριό, οικονομική βοήθεια σε άπορους συγχωριανούς, δωρεάν εκδρομές στα μέλη του Συλλόγου, δωρεάν εκδηλώσεις κάθε Πρωτοχρονιά με δώρα στα παιδιά των μελών του, καθώς και δωρεάν εκμάθηση παραδοσιακών χορών σε μικρούς και μεγάλους.

Κατά το σύντομο διάστημα αυτής της τρίτης περιόδου ο Σύλλογος έχει δημιουργήσει σελίδα στο Facebook, e-mail και ιστοσελίδα, ενώ έχει πραγματοποιήσει "Ζωνιανή βεγγέρα" με απόλυτη επιτυχία και δωρεάν εκδρομή των μελών του στα Τρίκαλα Κορινθίας με την ονομασία "Ζωνιανό σεργιάνι".

Εξάλλου, όπως τονίζει ο πρόεδρος κ. Κάββαλος, «πιστεύουμε ότι με τη βοήθεια και τη συμπαράσταση των μελών μας θα καταφέρουμε να πραγματοποιήσουμε ακόμη πολλά που έχει αποφασίσει το Δ.Σ. του Συλλόγου».

Προβάλλουν μέσω Facebook το χωριό στα Ελληνικά και τα Γερμανικά

Αρκετοί Ζωνιανοί, ωστόσο, διαμένουν μόνιμα σε χώρες όπως η Γερμανία, η Αμερική, η Αυστραλία κ.α. Τα μέλη του Συλλόγου Ζωνιανών της Αθήνας κρατούν επαφή με μια συγχωριανή τους, την κ. Ρούλα Παρασύρη, η οποία προβάλλει μέσω του Facebook και άλλων δικτύων καθημερινά το χωριό στα Ελληνικά και τα Γερμανικά.

Επίσης υπάρχει διαδικτυακή φιλία-επικοινωνία με το Σύλλογο Κρητών στο Ντίσελντορφ. Τα μέλη των δύο Συλλόγων ανταλλάσουν ιδέες και σκέψεις από την παράδοση στην Κρήτη.

Τι πρέπει να ξέρει κανείς για την ιστορία των Ζωνιανών

Τα Ζωνιανά, όπως μας λέει ο κ. Κάββαλος, είναι ένα ορεινό χωριό της επαρχίας Μυλοποτάμου, στους πρόποδες του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο 640 μ. Έχει περίπου 1.500 κατοίκους, οι περισσότεροι από τους οποίους ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Υπάρχουν μερικές βιοτεχνίες οι οποίες παράγουν τυροκομικά προϊόντα, παραδοσιακά προϊόντα άρτου, παραδοσιακά γλυκά και άγρια βότανα της περιοχής. Ακόμη υπάρχει στο χωριό Πολιτιστικός Σύλλογος που διοργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις.

«Επίσης έντονη είναι η δραστηριότητα του Αθλητικού Ομίλου "Ερμής", ο οποίος είναι πρωτοπόρος στη Γ' Εθνική αυτή τη στιγμή, όπως επίσης και της ακαδημίας ποδοσφαίρου, τους οποίους φυσικά ο Σύλλογός μας στηρίζει», σημειώνει ο κ. Κάββαλος.

Όσον αφορά στην ιστορία του χωριού, σε σχέση με τον πληθυσμό είναι, όπως μας λέει ο κ. Κάββαλος, πολύ μεγάλη. Ο φόρος αίματος βαρύς...

«Το 1821 οι Ζωνιανοί επαναστάτησαν κατά των Τούρκων με επικεφαλής τον Μιχάλη Μαυρογιάννη ή Μελίτακα. Το 1866, είκοσι Ζωνιανοί, με αρχηγό τον οπλαρχηγό Γεώργιο Παρασύρη ή Παρασυρογιώργη, πολέμησαν στο Αρκάδι και σφαγιάστηκαν στην τραπεζαρία του μοναστηριού όταν τελείωσαν τα πολεμοφόδιά τους. Ακριβώς έξι μήνες μετά, στις 8 Μαΐου 1867, οι Ζωνιανοί μαζί με τους άλλους Μυλοποταμίτες χτυπούν τον Ομέρ Πασά στην Πέρα Χαλέπα.

Οι Τούρκοι υποχωρούν άτακτα και οι Ζωνιανοί κυριεύουν ένα φορητό κανόνι, το πηγαίνουν στα Ζωνιανά και το κρύβουν (σήμερα το κανόνι αυτό βρίσκεται στο Ναυτικό Μουσείο Χανίων).

Την επομένη, 9 Μαΐου, πολυάριθμος τουρκικός στρατός κάμπτει την αντίσταση των Ζωνιανών και μπαίνει στο χωριό. Ανακρίνει τους γέρους και τους αρρώστους που δεν μπόρεσαν να φύγουν για να βρει το κανόνι. Αφού κανείς δεν ομολόγησε, τους σφάζει όλους και καίει το χωριό. Μαζί καίγεται και το δάσος του φαραγγιού.

Το Νοέμβριο του ίδιου έτους, ο Κουμαντάρ Ρεντίς Πασάς προσπαθεί να χτίσει πύργο στο Καυκαλούδι (Αμυγδαλοκέφαλο) όπως σε όλα τα χωριά. Δεν τα καταφέρνει, γιατί οι Ζωνιανοί δεν τον αφήνουν ήσυχο.

Μέρα-νύχτα τού κάνουν κλεφτοπόλεμο και αποδεκατίζουν τους στρατιώτες και χτίστες του. Ο Κουμαντάρ Ρεντίς Πασάς καίει ξανά ό,τι είχαν προφτάσει να ξαναχτίσουν οι Ζωνιανοί και φεύγει. Δηλαδή οι Ζωνιανοί κάηκαν δύο φορές σε έξι μήνες (Μάη και Νοέμβρη).

Σύμφωνα με ένα τραγούδι της εποχής εκείνης, είχε καεί το χωριό και άλλη μία φορά: "Τρίτη φορά που το χωριό το καίτε, μπρε μπουρμάδες, μα και τρακόσες να καεί δεν προσκυνούμε αγάδες".

Τα χρόνια περνούσαν... Οι Ζωνιανοί δεν έπαψαν να πολεμούν τους Τούρκους. Πηγαίνουν στο Γάζι και στο Σερβιλή και μαζί με άλλους Μυλοποταμίτες και Μαλεβιζώτες κλείνουν τους Τούρκους στο Ηράκλειο. Υπάρχει ακόμα στο Γάζι τοποθεσία "Μηχανές", που πήρε το όνομά της από τα λαγούμια που άνοιγαν και ανατίναζαν οι Ζωνιανοί όταν πλησίαζαν οι Τούρκοι.

Σε μια μάχη που οι επαναστάτες υποχώρησαν άτακτα, άφησαν τη σημαία. Ο Ζωνιανός Μιχ. Κάββαλος ή Καπράκης γυρίζει πίσω και μέσα από "χαλάζι" σφαιρών την παίρνει και φεύγει. Βραβεύτηκε γι' αυτό από την Κρητική Πολιτεία σαν σωτήρας της σημαίας. Εκεί σκοτώθηκε ο Μιχ. Νικηφόρος.

Από τους Βαλκανικούς Πολέμους το 1912 μέχρι τη Μικρασιατική Εκστρατεία το 1922, έπεσαν μαχόμενοι 13 Ζωνιανοί και 17 στον ελληνοϊταλικό-γερμανικό πόλεμο το 1940», μας εξιστορεί ο κ. Κάββαλος.

Η ονομασία του χωριού

Το χωριό είχε άλλες δύο ονομασίες πριν πάρει τη σημερινή ονομασία. Ονομάστηκε αρχικά Ζουλιανά από το βοσκό Ζα (γεν. "του Ζου"), ο οποίος ανακάλυψε νερό στην τοποθεσία αυτή και έπειτα πήρε την ονομασία Ζουτόλακκος (που σημαίνει στου Ζου το λάκκο). Τέλος, η ονομασία ταυτίζεται με το θεό Δία (Ζευς). Τα Ζωνιανά ονομάστηκαν έτσι από την τοπική έκφραση "Ζώνε Θεέ" (δηλ. "άκουσέ με, Θεέ μου").

Τα αξιοθέατα

Στα Ζωνιανά μπορεί να δει κανείς διάφορα αξιοθέατα όπως:

* Στην είσοδο του χωριού βρίσκεται το σπήλαιο Σφεντόνη ή "του Σφεντόνη η Τρύπα", με πλούσιο σταλακτιτικό και σταλαγμιτικό διάκοσμο. Πρόκειται για το μεγαλύτερο της Κρήτης και ένα από τα πέντε καλύτερα της Ελλάδας. Με μήκος σε ευθεία γραμμή 145 μέτρα και επιφάνεια πάνω από 3.000 τ.μ., το μήκος περιήγησης των επισκεπτών είναι περίπου 270 μ.

* Νότια του χωριού βρίσκεται το Ζωνιανό φαράγγι, το οποίο ξεκινάει από υψόμετρο 950 μέτρα και καταλήγει στο χωριό σε υψόμετρο 650 μέτρα. Μέσα από το φαράγγι διέρχεται ο ποταμός Οάξης. Το φαράγγι είναι προσβάσιμο και ασφαλές με μοναδική φυσική ομορφιά.

* Περπατώντας μέσα στη φυσική ομορφιά των Ζωνιανών ορέων, ο επισκέπτης θα συναντήσει πολλά μιτάτα μοναδικής ομορφιάς και αρχιτεκτονικής, κατασκευασμένα με ξερολιθιά, τα οποία χρησιμοποιούνται σαν εποχικές κατοικίες των βοσκών. Εκεί πραγματοποιούν τις γαλακτοκομικές τους δραστηριότητες ακόμη και σήμερα.

* Στο χωριό δημιουργήθηκε ένα μουσείο κέρινων ομοιωμάτων από τον κ. Διονύση Ποταμιάνο. Το Μουσείο "Ποταμιάνου" περιλαμβάνει 87 κέρινα ομοιώματα, που σε φυσικό μέγεθος αναπαριστούν, μπροστά στα μάτια του θεατή, σκηνές από την ιστορία της Κρήτης.

* Ο επισκέπτης μπορεί να δει ακόμη τον τάφο του Δία, κατά τη μυθολογία του χωριού.

* Άλλο ένα αξιοθέατο είναι η πηγή στη θέση Σκαφίδια. Σύμφωνα με το μύθο, μια νεράιδα κατέβαινε από το σπήλαιο, στην πηγή, για την περιποίηση του σώματός της.

* Κάθε χρόνο το καλοκαίρι γίνεται η Γιορτή του Βοσκού-Τυριού, με την παραγωγή του μεγαλύτερου τυριού (πάνω από 1.000 κιλά - βιβλίο Γκίνες) και στη διάρκεια παρουσίασής του γίνονται διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Τα προβλήματα των κατοίκων

Μέσα από την τακτική επικοινωνία που έχουν τα μέλη του Συλλόγου με τους συγχωριανούς τους στα Ζωνιανά, μαθαίνουν για τα προβλήματα που όπως τους λένε αντιμετωπίζουν στο χωριό και έχουν να κάνουν κυρίως με το οδικό δίκτυο (παραμένει το ίδιο εδώ και 40-50 χρόνια, ενώ οι ανάγκες έχουν μεγαλώσει) και την έλλειψη πόσιμου νερού, κάτι που αποτελεί μεγάλο πρόβλημα και κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.

Επίσης, η ασφαλτόστρωση στους δρόμους που οδηγούν στα βοσκοτόπια είναι ελλιπής, ενώ ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα είναι το μεγάλο κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων προς και από το Ρέθυμνο-Ηράκλειο, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, οι υπάρχοντες δρόμοι δεν εξυπηρετούν τις σημερινές ανάγκες.

Όπως λέει ο πρόεδρος του Συλλόγου, κ. Μανόλης Κάββαλος, η έλλειψη επενδύσεων αποτελεί τροχοπέδη στη δημιουργία θέσεων εργασίας λόγω και της οικονομικής κρίσης (ωστόσο αυτό σχετίζεται και με το υψηλό κόστος μεταφοράς). Σύμφωνα με τον κ. Κάββαλο, η Πολιτεία πρέπει να βοηθήσει στην ανάγκη δημιουργίας επενδύσεων με ευνοϊκούς όρους, γιατί πρόκειται για μια ορεινή-μειονεκτική περιοχή, έναντι των αστικών κέντρων όπου υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες.

Όπως τονίζει ο κ. Κάββαλος, ο Σύλλογος, όπως έχει κάνει και στο παρελθόν, προθυμοποιείται στο μέτρο των δυνατοτήτων του να βοηθήσει σε ό,τι του ζητηθεί.

Με οδηγό την παράδοση: Διατηρούν αναλλοίωτα τα ήθη του χωριού τους

Όπως είναι γνωστό, όλα τα ορεινά χωριά και ιδιαίτερα αυτά του πάνω Μυλοποτάμου, όπως και τα Ζωνιανά, διατηρούν αναλλοίωτα τα ήθη και τις παραδόσεις τους. Μεταξύ αυτών είναι η φιλοξενία, το φιλότιμο, οι κοινωνικές εκδηλώσεις (γάμος, βαπτίσεις, αρραβώνες). Ακόμη και οι κηδείες πραγματοποιούνται σύμφωνα με την παράδοση.

Ως Σύλλογος, όπως τονίζει ο πρόεδρος του Συλλόγου Ζωνιανών Αθήνας Μανόλης Κάββαλος, στην προσπάθειά του να κρατήσει ζωντανά και αναλλοίωτα στο πέρασμα του χρόνου τα ήθη και τις παραδόσεις και παράλληλα να τα επικοινωνήσει στον κόσμο της Αθήνας και να τα περάσει στα παιδιά - τους αυριανούς συνεχιστές - «παροτρύνουμε τα μέλη μας, πρώτον, να επισκέπτονται τακτικά το χωριό τους - γιατί μην ξεχνάμε βρισκόμαστε πλέον στη δεύτερη και τρίτη γενιά που κατάγονται από τα Ζωνιανά - ώστε να ζήσουν από κοντά αυτά που σας περιέγραψα, και δεύτερον αναδεικνύουμε τα ήθη και τα έθιμα του τόπου και του χωριού μέσω των κοινωνικών δικτύων.

Επίσης πραγματοποιούμε εκδηλώσεις με μέλη και φίλους του Συλλόγου, ώστε μέσω αυτών τα μέλη να αισθάνονται ότι βρίσκονται στο χωριό τους, αλλά και οι φίλοι να γνωρίσουν τον τρόπο σκέψης, τη φιλοξενία, το φιλότιμο και την παράδοση του χωριού μας».

Τα κακώς κείμενα των Ζωνιανών: «Ίσως κάποιοι μας έχουν παρεξηγήσει»

Στην ερώτηση πάντως για το πώς αισθάνονται ως Ζωνιανοί όταν ακούγεται κάτι αρνητικό για το χωριό τους, ένα χωριό με παράδοση που κάποιοι το έχουν παρεξηγήσει, ο κ. Κάββαλος τονίζει:

«Φυσικά και δεν αισθάνομαι ωραία, αλλά αυτοί που τα αναφέρουν όλα αυτά συνήθως είναι πιθανό να μην έχουν επισκεφτεί ποτέ τα Ζωνιανά ώστε να διαπιστώσουν από κοντά ότι το χωριό δεν ανταποκρίνεται σε αυτή την αρνητική εικόνα.

Όταν το επισκέπτονται, τότε όλοι αλλάζουν γνώμη, διότι συνειδητοποιούν ότι διατηρούμε τις παραδόσεις μας, τα ήθη και έθιμά μας κ.τ.λ. Ίσως κάποιοι μας έχουν παρεξηγήσει λόγω της διαφορετικής αίσθησης της ελευθερίας που έχουν τα περισσότερα ορεινά χωριά της Κρήτης.

Ίσως για το ατυχές γεγονός του 2007 και τον άδικο χαμό του αστυνομικού Λαζαρίδη, που όλοι καταδικάζουμε και δε θέλουμε ποτέ να επαναληφθεί στο χωριό της παράδοσης και της πλούσιας ιστορίας.

Σε αυτό το θέμα φταίνε πολλοί, αλλά δεν πρέπει να παραβλέπουμε τα θετικά στοιχεία του χωριού μας. Με την ευκαιρία που μου δίνετε, κατανοώ τον πόνο των γονέων του νεαρού, της γυναίκας, των παιδιών του και προσωπικά εγώ ζητώ συγνώμη από την οικογένειά του, αν και δεν είναι αρκετή μπροστά στο θάνατο του παιδιού.

Ο Θεός να τους δίνει κουράγιο και δύναμη. Το καλοκαίρι που μας πέρασε, είχαμε κοινοποιήσει ως Σύλλογος ένα σποτάκι για το χωριό, με σκοπό όσοι θα πήγαιναν στην Κρήτη διακοπές να περάσουν από τα Ζωνιανά και να τα γνωρίσουν από κοντά, το οποίο είχε μεγάλη επιτυχία με 5.000 προβολές».

Αν θέλει κανείς να μάθει περισσότερα για το Σύλλογο Ζωνιανών Μυλοποτάμου "Ο Ψηλορείτης", που εδρεύει στην Αθήνα, μπορεί να επισκεφτεί τις σελίδες του Συλλόγου στο Facebook: Σύλλογος Ζωνιανών Αθήνας και την ιστοσελίδα: http://www.syllogos-zonianon-athinas.gr.



Ποίημα που αναγγέλθει στις 9/5/11 από τον Μανώλη Γεωργίου Παρασύρη (Μανολούκος)

"ΤΟ ΖΩΝΙΑΝΟ ΚΑΝΟΝΙ"

Μια περασμένη εποχή το νού μου ανακατώνει
σαν έρχεται στη μνήμη μου το τούρκικο κανόνι.

Που επήρα-ν- το οι πρόγονοι μας απ'τον Τουρκιώ  τα χέρια
κι εφέραν το και χώραν το σε Ζωνιανά Λημέρια.

Δίδουνε του χωριού φωθιά και γινήκανε καψάλοι
και το φαράγγι εκέντησε ίσαμε το διχάλι.

Για το κανόνι, το χωριό, αλύπητα, το καίνε
μα αυτοί στο λιάρμι το 'χανε και άδικα το γυρένε.

Κι απής οι Τούρκοι μισέψαν κι η Κρήτη ελευτερώθει,
το κανονάκι επόμεινε κι ο κόσμος ελυτρώθει.

Και το χανε  κειμήλιο χειμώνα, καλοκαίρι,
μέχρι που επέρνα ο Πρίγγιπας απ'τα δικά μας μέρη.

Ως Πρίγγιπας που ήρθενε, 'θέλαν να τον τιμήσουν
και δώρο του το κάμανε να τον ευχαριστήσουν.

Δώρο το κάνει του Στρατού, στο Ρέθυμνο τ'αφήνει
τα δώρα δε δωρίζουνε με τόση να βιασύνη.

Μα δα το ξαναφέραμε ετούτο το κανόνι
εις την πλατεία του χωριού όλοι οι απογόνοι.

Εδά δεσπόζει αρχοντικά εις του χωριού τη μέση,
στα Ζωνιανά στην εκκλησά στην πρωτινή-ν- του θέση.

Μετά από χρόνια ήρθενε πάλι εις την αυλή μας
γι'αυτό θα το τιμήσουμε, όπως και οι παλιοί μας.

Ο ερχομός του κανονιού στων Ζωνιανών τα μέρη
έγινε κι ήρθε να σταθεί σαν λαμπερό αστέρι.

Και βάλαν το στην εκκλησιά, απού ναι σκοτωμένοι
σε τρούλο μαρμαρόχτιστο από παλιά γραμμένοι.

Εις τα πεδία των μαχών εχάσαν την ζωή-ν- των
κι ούτε παπάς τους έθαψε κείνει και μοναχοί-ν-των.

Αθάνατη η μνήμη-ν-ν των να μείνει αιωνίως
να τσοι θυμούνται νιες γεννιές σε όλο-ν- των το βίος. 

Και το κανόνι του χωριού καλωσορίζομε-ν- το
χίλια καλώς μας ήρθανε εδά, που επηραμέ-ν- το. 

Χίλια καλώς μας όρισες κανόνι στο χωριό μας
στη θέση σου την πρωτινή ήρθες ξανά ομπρός μας.


ΚΑΕΡΕΤΙ

(Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη(Πρόεδρος του Συλλόγου Ζωνιανών Μυλοποτάμου Αθήνας)

Υπηρχε καποτε ,μια εποχη,με διαφορετικη φιλοσοφια οι ανθρωποι στα ΖΩΝΙΑΝΑ ,φτωχοι αλλα με υψηλο φρονιμα ,φιλοξενιας,φιλοτιμου,πιστης,εμπιστοσυνης και αλληλεγγυης.Τα προβληματα του συγγενη,του γειτονα,του φιλου ,ηταν και δικα σου προβληματα,μαζι στη χαρα ,μαζι και στη λυπη.....

Οι Ζωνιανοι ,απομονωμενοι εντος του χωριου,δεν ειχαν επηρεαστει ,απο την παγκοσμια κουλτουρα,της αδιαφοριας,προς το συνανθρωπο.....
Ετσι λοιπον,εκεινα τα χρονια της νοσταλγιας,της ελειψης χρηματων,οταν καποιος συγχωριανος,αρρωσταινε,ηταν μεγαλος στην ηλικια και ανυμπορος για δουλεια,
μεταναστης στο εξωτερικο ,αλλα η οικογενεια του να μενει στο χωριο ,νεο ζευγαρι που εχτιζε το σπιτικο του και πολλες αλλες περιπτωσεις ,οπως το μαζεμα της ελιας,το τρυγος,το θερος,η βοηθεια στις κτηνοτροφικες εργασιες..........ολοι οι συγχωριανοι πηγαιναν για να βοηθησουν με χαρα χωρις πληρωμη.........


Πληρωμη για αυτους ηταν,η ηθικη του ικανοποιηση,η ψυχικη του ηρεμια....οτι εκανε το καθηκον του που του επεβαλε ,η μοναδικη Ζωνιανη κουλτουρα.....
Αυτη η βοηθεια ,χωρις πληρωμη,ηταν το ΖΩΝΙΑΝΟ ΚΑΕΡΕΤΙ,που προερχεται απο την Τουρκικη λεξη gayret,με Αραβικη ριζα.(δηλαδη προσφορας βοηθειας χωρις πληρωμη)
Πολλες λεξεις ,φρασεις Τουρκικες χρησιμοποιουνται στη Κρητικη διαλεκτο.λογω της επιρροης ,που ειχαμε απο αυτους στα πολλα χρονια σκλαβιας..........


Μηπως σημερα,στην εποχη της αδιαφοριας για τον συνανθρωπο,πρεπει να γινουμε πιο ανθρωποι,να συμπαραστεκομαστε,να βοηθαμε,να αφουγκραζομαστε τον πονο,την αγωνια,την αναγκη ....καθε συγχωριανου μας,καθε ανθρωπου......
Μηπως πρεπει να γνωρισουμε στις νεες και στους νεους,τη Ζωνιανη κουλτουρα,το Ζωνιανο πολιτισμο,ενα κοματι που ειναι και το ΖΩΝΙΑΝΟ ΚΑΕΡΕΤΙ...

Μηπως......Μηπως.....Μηπως????

21/12/2016


ΖΩΝΙΑΝΑ 

Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη( 31/ 12/ 2016 )


Χιονι στα Ζωνιανα,παραμονη Πρωτοχρονιας και το χωριο ειναι ντυμενο στα ασπρα....ενα μοναδικο ,ιδιαιτερο ,μαγευτικο ασπρο τοπιο,που η φυση εντυσε απλοχερα τα
Ζωνιανα ,απο τη μια ακρη στην αλλη...το Ζωνιανο αορι...οι πεζουλες...οι αυλες των σπιτιων..οι δρομοι...ολα ειναι στα λευκα.....
Εσεις εισαστε ακομα στις πολεις......????
Ξεκινηστε...παρτε την οικογενεια σας,τους φιλους σας,τους συγγενεις σας ,να ανεβειτε στο καταλευκο χωριο,στα καταλευκα ΖΩΝΙΑΝΑ,να απολαυσετε την πλουσια φυση,τα αξιοθετα,,να ανεβειτε στα χιονισμενα Μιτατα,να παιξετε με τα παιδια σας,στις χιονισμενες πεζουλες,να δοκιμασετε το μοναδικο Ζωνιανο οφτο,το γαμοπιλαφο ,το αχνιστο βραστο,τον ντακο,το κεφαλοτυρι τον αθοτυρο,τη τσικουδια ολα παραγωγης του χωριου ,που λογω καιρικων και εδαφικων συνθηκων τους δινουν μια εξαισια γευση........
Φυσικα αν θελησετε να διανυκτερευσετε,υπαρχει το παραδοσιακο Ξενοδοχειο "ΛΑΖΟΣ",οπου με αγαπη και αψογη Ζωνιανη φιλοξενια ,θα υποδεχτειτε με τουςαγαπημενους σας ,μια ξεχωριστη Πρωτοχρονια,μια Πρωτοχρονια,που συμφωνα με την τοπικη μυθολογια ηταν ο αγαπημενος τοπος του ΔΙΑ(ΖΕΥΣ) οπου λεγεται οτι εκει ειναι και ο ταφος του.......
ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΛΟΙΠΟΝ ΜΕ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΑ ΚΑΤΑΛΕΥΚΑ ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΖΩΝΙΑΝΑ.....
ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΝΑ ΑΠΟΛΑΥΣΕΤΕ ,ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΣΤΑ ΜΑΓΕΥΤΙΚΑ ΖΩΝΙΑΝΑ.....
ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ,ΝΑ ΔΟΚΙΜΑΣΕΤΕ ΤΑ ΑΓΝΑ ,ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΤΩΝ ΖΩΝΙΑΝΩΝ...
ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ.......ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ.......

ΖΩΝΙΑΝΑ ""ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΔΑΝΕΙΚΟΥΣ""

Γράφει ο Μανώλης Κάββαλος του Δημοκράτη 27/12/16

Ενα κομματι της παραδοσης στα ΖΩΝΙΑΝΑ και γενικοτερα σε ολη τη Κρητη ,ηταν να κανουν τους ""ΔΑΝΕΙΚΟΥΣ"" Τι σμαινει δανεικους?? Ισως οι νεοτεροι να μην το γνωριζετε ή να μη το πραγματοποιησατε ποτε.......
Η συλλογη του ελαιοκαρπου,των σταφυλιων ,της σταφιδας ,του σιταριου της ταγης και πολλες αλλες αγροτικες εργασιες ανεκαθεν αποτελουσαν μια ιεροτελεστια,μια μοναδικη συνεργασια για τους Ζωνιανους.
Ειναι η εποχη που η χρηματικη δυσκολια ,των συγχωριανων ηταν μεγαλη ,η συλλογη ομως του καρπου της ελιας της σταφιδας κ.α.επρεπεομως να μαζευτουν.....
Μαζευοντουσαν συγγενεις φιλοι γειτονοι και εκαναν ενα ειδος συνεργασιας ""εκαναν τους δανεικους" ενωναν τις δυναμεις τους σε εργατικα χερια και μαζευανε ολοι μαζι την παραγωγη τους ,ποτε στον ενα και ποτε στον αλλο.......Με αυτο τον τροπο δεν πληρωναν εργατικο κοστος ,που ετσι και αλλιως δεν υπηρχε .......
Αυτη τη διαδικασια-συμφωνια την ελεγαν και την λενε ακομα ,γιατι το εθιμο αυτο συνεχιζεται ""ΔΑΝΕΙΚΟΥΣ"".......Ενα απο τα ομορφοτερα εθιμα των Ζωνιανων γιατι εκει σφυριλατουσαν την συναδελφωση την αλλυλεγγυη ,την ανθρωπια,μοιραζονταν τις χαρες και τις λυπες της σοδειας τους........?
Αυτη η συνηθεια στα Ζωνιανα,ηταν και ειναι ενα σημαδι της Ζωνιανης κουλτουρας ,ενα σημαδι του Κρητικου Πολιτισμου........?